Omega-3 vetzuren onmisbaar.

In de westerse voeding worden teveel Omega-6 vetzuren geconsumeerd(door het gebruik van plantaardige oliën) in verhouding tot de broodnodige Omega-6 vetzuren uit bv. vis, schelpdieren en lijnzaadolie.

Méér omega-3 vetzuren: minder risico op plotselinge hartstilstand

In een Amerikaanse case-control studie is vastgesteld dat mensen die per maand een hoeveelheid vis met in totaal 5,5 gram langketenige omega-3 vetzuren consumeren (overeenkomend met één maaltijd met vette vis per week) 50% minder kans hebben op een acute hartstilstand dan mensen waarbij deze vetzuren in het menu ontbreken.

Dit artikel treft u aan op de SOE-pagina "Orthomoleculaire bestrijding van cardiovasculaire aandoeningen".

Visolie-supplement werkzaam tegen ziekte van Crohn

Door Belluzzi et al. werd in een dubbelblind en placebo-gecontroleerd onderzoek het effect van visolie-suppletie bij de ziekte van Crohn bestudeerd.

De studie had betrekking op een groep patiënten die bij het begin van het project allen in een remissie-fase van deze darmaandoening verkeerden.

Bij het één jaar durende onderzoek bleek het visolie-preparaat een significante bescherming tegen het weer opvlammen van de ziekteverschijnselen te bieden.

EPA en DHA

Van de 78 patiënten die aan het onderzoek deelnamen werd de ene helft behandeld met een placebo en de andere helft met een visolie-preparaat dat van een speciale maagzuur-resistente coating was voorzien. De dagelijkse visolie-suppletie bestond uit 9 capsules, die in totaal 2,7 gram omega-3 vetzuren leverden, namelijk 1,8 gram EPA (eicosapentaëenzuur) en 0,9 gram DHA (docosahexaëenzuur).

Zowel aan het begin van het project als gedurende de onderzoeksperiode werd de mate van ziekte-activiteit geëvalueerd met behulp van de Crohn's Disease Activity Index. Er werd een statistisch significante beschermende werking van het visolie-supplement geconstateerd.

In de placebogroep deden zich bij veel meer patiënten exacerbaties voor dan in de suppletiegroep. Na één jaar verkeerde 59% van de patiënten die visolie-capsules hadden gebruikt nog steeds in een remissie-fase, terwijl dit percentage in de placebogroep slechts 26 bedroeg.
(advertentie)

Ontstekingsremmende werking

De therapeutische werkzaamheid van visolie bij de ziekte van Crohn wordt vooral toegeschreven aan de ontstekingsremmende eigenschappen van dit voedingssupplement. In overeenstemming hiermee werd in het onderzoek vastgesteld dat uiteenlopende laboratoriumwaarden die op de aanwezigheid van een ontstekings proces wijzen, zoals een verhoogde bloedbezinking, in de visolie-groep significant waren gedaald in vergelijking met de placebogroep.

Belangrijk is verder dat visolie-suppletie tevens, door een gunstige werking op de celontwikkeling in de darmen, kan leiden tot een vergroting van het darmslijmvliesoppervlak, waardoor de absorptie van nutriënten toeneemt en de voedingstoestand van de patiënt verbetert.

(Effect of an enteric-coated fish-oil preparation on relapses in Crohn's disease; Belluzzi A et al. (Institute of Clinical Medicine and Gastroenterology, University of Bologna, Italië); New England Journal of Medicine, 334(24):1557-1560, 13 juni 1996)

Omega-3 vetzuren ter preventie van depressies

In een op 146 referenties gebaseerde studie onderbouwen Hibbeln en Salem de hypothese dat gebrek aan omega-3 vetzuren het ontstaan van depressies bevordert, en dat een goede voorziening met deze nutriënten bijdraagt aan de preventie van dit type aandoeningen.

Te weinig DHA

Uitgangspunt voor de hypothese van de auteurs waren een aantal publicaties waaruit zou blijken dat programma's om het cholesterolgehalte te verlagen leiden tot meer gevallen van depressie en suicide. Deze relatie berust, aldus Hibbeln en Salem, echter niet op het lagere cholesterolgehalte als zodanig maar op het feit dat cholesterolverlagende diëten vaak gepaard gaan met een vermindering van de hoeveelheid omega-3 ten opzichte van de hoeveelheid omega-6 vetzuren in de voeding. Dit leidt tot een vermindering van de hoeveelheid omega-3 vetzuren in de lichaamsweefsels, waarbij ook de hoeveelheid DHA (docosahexaëenzuur, C22:6 n-3) in de hersenen achteruitgaat.

Indien de plaats van dit sterk onverzadigde omega-3 vetzuur, dat een essentieel onderdeel vormt van neuronale celmembranen, wordt ingenomen door een omega-6 vetzuur, kunnen veranderingen in de membraan-eigenschappen ontstaan die de gevoeligheid voor het optreden van depressies bevorderen, zo lichten de auteurs toe.

Epidemiologisch onderzoek

Ter ondersteuning van hun hypothese vermelden ze verder onder meer verschillende epidemiologische studies waaruit blijkt dat een hogere consumptie van omega-3 vetzuren gepaard gaat met minder depressies.

Volgens de auteurs is er mogelijk ook verband tussen het feit dat in de loop van deze eeuw voor mensen in Noord-Amerika de kans op het doormaken van een depressie steeds groter is geworden en de ontwikkeling dat door moderne agrarische methodes de hoeveelheid omega-3 vetzuren in het menu is afgenomen ten opzichte van de hoeveelheid omega-6 vetzuren.

(Dietary polyunsaturated fatty acids and depression: when cholesterol does not satisfy; Hibbeln JR, Salem N jr (Laboratory of Membrane Biophysics and Biochemistry, DICBR, National Institute of Alcohol Abuse and Alcoholism, Rockville, MD, USA); American Journal of Clinical Nutrition, 62(1):1- 9, juli 1995)

Gunstige werking van omega-3 vetzuren bij reumatoïde artritis

In een 12 maanden durend gerandomiseerd dubbelblind onderzoek werd bij een groep van 90 patiënten met reumatoïde artritis de invloed van 2 verschillende doseringen omega-3 vetzuren (2,6 en 1,3 gram per dag) vergeleken met een placebo.

In de groep die 2,6 gram omega-3 vetzuren gebruikte werd een significante klinische verbetering geconstateerd, terwijl in deze groep ook het aantal patiënten waarbij de conventionele antireuma-medicatie kon worden verminderd significant groter was.

Hoge dosis EPA

De suppletie die groep 1 ontving bestond uit dagelijks 6 gram visolie (met 2,6 gram omega-3 vetzuren). De tweede groep kreeg 3 gram visolie (met 1,3 gram omega-3 vetzuren) plus 3 gram placebo (olijfolie). De derde groep ontving uitsluitend 6 gram placebo.

De omega-3 vetzuren in het visolie-preparaat bestonden voor circa tweederde deel uit het vijfvoudig onverzadigde EPA (eicosapentaëenzuur), een nutriënt waarvan ook in een eerdere, door Kremer et al. uitgevoerde studie goede resultaten bij reumatoïde artritis waren gebleken.

Alle patiënten die aan het hier vermelde onderzoek deelnamen leden aan een actieve vorm van reumatoïde artritis en waren gedurende ten minste 3 maanden voorafgaand aan het begin van het onderzoek behandeld met een stabiele dosis NSAIDs (nonsteroidal antiinflammatory drugs) en/of DMARDs (disease-modifying antirheumatic drugs).

Aanzienlijke verbetering

Het percentage patiënten waarbij vooruitgang werd geconstateerd was voor verschillende onderzoeksparameters significant groter in de groep die met 2,6 gram omega-3 vetzuren per dag werd gesuppleerd. Zo trad bij deze groep, maar niet bij de groep die slechts 1,3 gram omega-3 vetzuren kreeg, een in vergelijking met de placebo-groep statistisch significante verbetering op in de algehele toestand zoals deze door de patiënt zelf werd ervaren.

Ook was de door de arts genoteerde pijnscore beduidend lager. In deze groep was ook het aantal patiënten waarbij de conventionele anti-reuma-medicatie kon worden verminderd zeer aanzienlijk, namelijk 47%. Bij de met 1,3 gram omega-3 vetzuren gesuppleerde patiënten was de daling in het medicijngebruik niet significant.

Vermeldenswaard is verder dat in alle drie de groepen een duidelijke reductie optrad in het aantal pijnlijke gewrichten. De verbeteringen in de placebo-groep berusten waarschijnlijk op het feit dat olijfolie niet volledig als een placebo beschouwd kan worden, maar door zijn hoge gehalte aan (vooral enkelvoudig) onverzadigde vetzuren ook een zekere mate van klinische effectiviteit ontplooit. (Hetgeen tevens impliceert dat de met omega-3 vetzuren behaalde resultaten mogelijk bij vergelijking met een biologisch volkomen inactief placebo nog duidelijker naar voren zouden zijn gekomen. Red.)

(Long-term effect of omega-3 fatty acid supplementation in active rheumatoid arthritis, a 12-month, double-blind, controlled study; Geusens P et al. (Arthritis and Metabolic Bone Disease Research Unit, Katholieke Universiteit Leuven, Universitaire Ziekenhuizen Pellenberg, België); Arthritis & Rheumatism, 37(6):824-829, juni 1994

Omega-3 vetzuren bij de behandeling van nieraandoeningen

Op grond van dierexperimenten en klinische studies is komen vast te staan dat de in visolie voorkomende omega-3 vetzuren EPA (eicosapentaëenzuur) en DHA (docosahexaëenzuur) een gunstige invloed hebben bij uiteenlopende nieraandoeningen.

Deze effectiviteit wordt toegeschreven aan de veelzijdige biologische werking van deze vetzuren.

Uit een met 233 referenties onderbouwd artikel in het American Journal of Kidney Diseases blijkt dat de tot dusver verrichte klinische studies met name een positief resultaat van deze vetzuren laten zien bij immunoglobuline A nefropathie en nierafwijkingen die worden veroorzaakt door het immunosuppressieve middel cyclosporine.

Veelzijdige werking

Tot de gunstige effecten van omega-3 vetzuren die in verband met de bestrijding van nieraandoeningen speciaal van belang zijn behoren onder meer vasodilatatie, remming van ontstekingsreacties, vermindering van de aggregatie-neiging van trombocyten en verlaging van de bloedviscositeit.

Ook het vermogen van deze vetzuren om het triglyceriden-gehalte in het bloed te verlagen is bijzonder waardevol, aangezien dit bij mensen met chronische nieraandoeningen vaak verhoogd is, waardoor het risico op cardiovasculaire afwijkingen bij deze personen toeneemt.

Belangrijk is verder dat omega-3 vetzuren in staat zijn de soms ten gevolge van nierafwijkingen verhoogde bloeddruk, waardoor een verergering van de nieraandoening kan worden veroorzaakt, te verlagen.

Glomerulus-aandoeningen

Hypertensie wordt onder meer vaak aangetroffen bij immunoglobuline A nefropathie, een van de meest voorkomende chronische glomerulus-aandoeningen. Uit een door Donadio et al. uitgevoerd prospectief onderzoek is gebleken dat visolie bij patiënten met deze kwaal, die op den duur tot ernstige nierinsufficiëntie kan leiden, een gunstige invloed heeft op de bloeddruk, het triglyceriden-niveau en de bloedplaatjes-aggregatie.

Verder zijn een verbetering van de nierfunctie en een significante reductie van de proteïnurie geconstateerd. Ook bij andere glomerulus-aandoeningen is, onder meer in een studie van De Caterina et al., onder invloed van suppletie met omega-3 vetzuren een vermindering van de eiwituitscheiding met de urine aangetoond.

Cyclosporine

De nierbeschermende eigenschappen van omega-3 vetzuren zijn ook bijzonder belangrijk bij mensen die worden behandeld met cyclosporine. Bij gebruik van dit nefrotoxische immunosuppressivum, dat wordt toegepast om afstoting van getransplanteerde organen tegen te gaan, alsmede bij auto-immuunziektes, komen nierafwijkingen veelvuldig voor. In het bijzonder bij mensen die een donornier ontvangen is dit een groot probleem.

Door suppletie met omega-3 vetzuren kan de schade echter aanzienlijk worden beperkt, zo is in verschillende klinische studies gebleken. Bij 29 personen die na een niertransplantatie met cyclosporine werden behandeld functioneerde het donor-orgaan bij de mensen in de groep die tevens visolie kreeg beter dan in de groep die dit voedingssupplement niet had gebruikt, zo werd 3 en 12 maanden na de transplantatie vastgesteld.

Een vergelijkbaar resultaat werd geconstateerd in een andere, dubbelblinde en placebo-gecontroleerde studie waaraan 66 niertransplantatie-patiënten deelnamen. Na een jaar bleek de groep die na de ingreep behalve de immuun-onderdrukkende medicatie tevens een visolie-supplement kreeg er duidelijk beter aan toe te zijn dan de controlegroep. Tot de gunstige effecten van omega-3 vetzuren die in de verum-groep werden geconstateerd behoorden onder meer hogere mediaan-waarden van de glomerulus-filtratiesnelheid en van de effectieve renale plasma-flow.

(N-3 fatty acids and renal diseases; De Caterina R et al. (CNR Institute of Clinical Physiology, Pisa, Italië); American Journal of Kidney Diseases, 24(3):397-415, sep. 1994)

Met omega-3 vetzuren minder menstruatieproblemen

In een dubbelblind placebo-gecontroleerd onderzoek bij een groep meisjes met dysmenorroe bleken de klachten significant te verminderen onder invloed van suppletie met de langketenige omega-3 vetzuren EPA (eicosapentaëenzuur) en DHA (docosahexaëenzuur).

De vetzuren werden toegediend in de vorm van een visoliepreparaat.

Dysmenorroe

Het onderzoek had betrekking op 42 meisjes met dysmenorroe, van wie er uiteindelijk 37 de vier maanden durende onderzoeksprocedure voltooiden. De proefpersonen, die een leeftijd hadden van 15-18 jaar, werden verdeeld in twee groepen die volgens een cross-over systeem twee maanden een visolie-supplement en twee maanden een placebo gebruikten. De ene groep begon met het placebo-preparaat en de andere groep nam gedurende de eerste twee maanden tweemaal per dag het visolie-supplement.

De visolie-suppletie leverde een dagdosis van 1080 mg EPA, 720 mg DHA en 1,5 mg vitamine E. De met de menstruatie verband houdende klachten werden gemeten met de Cox Menstrual Symptom Scale vragenlijst, die informatie verschaft over zowel de ernst als de frequentie van 18 verschillende symptomen.

Vastgesteld werd dat gebruik van het visolie-supplement in een belangrijke vermindering van de klachten resulteerde. De gemiddele score op de Cox Menstrual Symptom Scale, die bij het begin van het onderzoek 69,9 bedroeg, was na 2 maanden visolie-suppletie gedaald tot 44,4, een statistisch zeer significant verschil. Gebruik van het placebo-preparaat had daarentegen geen significante invloed op de score.

(Supplementation with omega-3 polyunsaturated fatty acids in the management of dysmenorrhea in adolescents; Harel Z et al. (Division of Adolescent Medicine, Children's Hospital Medical Center, Cincinnati, OH 45229, USA); American Journal of Obstetrics & Gynecology, 174(4):1335-1338, april 1996)